Nostr notes by Humanistyka.dev

NO WITAM #humdev ...

2026-10-19T06:14:20Z

NO WITAM

#humdev

Nostr event nevent1qqspf2qnyrcwekt4jzc9vgxd5h2e38tz9eny6pdnf79fnu6nwqv3wlszyrdkty8lekcdewwvf66xeyyqv32vs877jcygxp9ms824wd5uc0kg6y3ecwt

2026-10-19T03:59:09Z

https://www.wired.com/story/men-cant-stop-faking-how-much-they-know-about-ai

#humdev

Kolejny projekt modelu językowego z wczesną datą odcięcia ...

2026-10-18T19:05:32Z

Kolejny projekt modelu językowego z wczesną datą odcięcia wiedzy (1913 rok) ma charakteryzować się wysoką odpornością na posługiwanie się językiem współczesnym i obecność anachronizmów w generowanych odpowiedziach. Niestety, za efektywność językową i skuteczność w codziennej pracy z modelem odpowiada też jego wielkość, a wciąż nie mamy dostępu do odpowiednio obszernych gotowych do wykorzystania historycznych danych treningowych, żeby budować z ich pomocą naprawdę duże modele.

Polecamy się na Patronite.

Jak zbudować historyczny model językowy odporny na anachronizmy?
https://blog.humanistyka.dev/2026/10/jak-zbudowac-historyczny-model-jezykowy-odporny-na-anachronizmy

Warto zapisać się na newsletter
https://newsletter.humanistyka.dev/lists/?p=subscribe&id=1

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Benchmark PUMA: Malczewski, Wiedźmin i pomidorowa w testach ...

2026-10-12T11:42:26Z

Benchmark PUMA: Malczewski, Wiedźmin i pomidorowa w testach modeli multimodalnych

W benchmarku sprawdzono modele pracujące z tekstem, dźwiękiem i obrazem na 900 dość złożonych zadaniach odnoszących się do polskiej historii, kultury i życia codziennego. Czołowe modele uzyskały w tym teście w miarę dobre wyniki, polskie mogły być testowane tylko w niektórych kategoriach, a i tak poradziły sobie słabo. Okazuje się, że samo dostrojenie modelu do polskiego kontekstu kulturowego nie wystarcza. Może zamiast pracować nad modelami ogólnego przeznaczenia, lepiej rozwijać te specjalistyczne, dostosowane do niszowych zadań w polskiej administracji, nauce czy sektorze dziedzictwa?

https://blog.humanistyka.dev/2026/10/benchmark-puma-malczewski-wiedzmin-i-pomidorowa-w-testach-modeli-multimodalnych

a mnie się nikt nie pyta, czy czuję #humdev ...

2026-10-11T09:19:01Z

a mnie się nikt nie pyta, czy czuję

#humdev

1 )Wszyscy cieszymy się z tego, że centra danych Yandexu ...

2026-10-10T18:59:16Z

1 )Wszyscy cieszymy się z tego, że centra danych Yandexu dostają po twarzy od ukraińskich dronów. Niewielu jednak wie, że partnerską firmą Yandexa od 2007 roku była holenderska firma Nebius Group, która zarabia jako twórca i zarządca centrów danych, w Stanach, ale też w Paryżu i w Mäntsäli w Finlandii. Jej szefem jest mieszkający od 2024 roku w kraju z domeną .il Arkady Wołoż, współzałożyciel Yandexu (tu na zdjęciu z P*tinem), który po lutym 2022 roku dostał sankcje od UE. Wołoż w 2024 roku publicznie potępił rosyjską inwazję, sprzedał swoje rosyjskie aktywa (5.4 mld) i dalej rozwijał Nebius Group, w którą ostatnio zainwestowała NIVIDIA.

Nie chodzi mi o to, czy Wołoż ma czyste ręce i nie dostaje różnych telefonów z różnych podejrzanych miejsc - tego nie wiemy. Chodzi o to, że niszczenie centrów danych w Rosji wygląda fajnie i sprawia radość, ale powinniśmy mieć z tyłu głowy, że obok nich są jeszcze relacje inwestorskie, sentymenty, zasoby cyfrowe i takie tam - czyli ten cały późny kapitalizm. Czy Wołoż roni złę, kiedy w Muchosrańsku czy Łżegradzie pali mu się jego (co prawda sprzedane już) dziedzictwo? Czy DuckDuckGo zaakceptował już, że nie będzie ever korzystać z indeksów Yandexu (przestał w 2022 roku)?

#humdev

Modele językowe o historii: dekontekstualizacja źródeł, ...

2026-09-01T06:01:39Z

Modele językowe o historii: dekontekstualizacja źródeł, potwierdzanie narzucanych interpretacji, kłopoty z chronologią i najnowszą historią Polski

https://blog.humanistyka.dev/2026/09/modele-jezykowe-o-historii-dekontekstualizacja-zrodel-potwierdzanie-narzucanych-interpretacji-klopoty-z-chronologia-i-najnowsza-historia-polski

Czytanie akademickiego slopu zabrało mi czas, który mógłbym ...

2026-08-11T15:50:40Z

Czytanie akademickiego slopu zabrało mi czas, który mógłbym przeznaczyć na wartościową lekturę. Chociaż nie dowiedziałem się niczego na temat nowych gatunków literackich, powstających przy użyciu “AI”, przypomniałem sobie o znaczeniu cytowań oraz sprawdziłem, że duże modele językowe potrafią skutecznie rozpoznawać ślady wskazujące na maszynowe pochodzenie tekstu naukowego.

https://blog.humanistyka.dev/2026/08/janet-h-murray-nick-monfort-i-mykotoksyny-w-krowim-mleku

Czytamy dalej: "Odmawiając bezpośredniego kopiowania ...

2026-08-11T07:26:50Z

In reply to nevent1q…2auq
_________________________

Czytamy dalej: "Odmawiając bezpośredniego kopiowania «dokładnego stylu» różnych autorów, ChatGPT proponuje zamiast tego uchwycenie ogólnego «wrażenia» poprzez wykorzystanie niektórych wspólnych cech obecnych w ich twórczości. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to rozróżnienie pozbawione jest realnego znaczenia. Ta niewielka zmiana może jednak mieć istotne znaczenie prawne, ponieważ OpenAI nadal mierzy się z szeregiem pozwów wytoczonych przez autorów książek, którzy zarzucają modelom trenowanym na ich twórczości naruszenia praw autorskich na dużą skalę. Jeden z tych pozwów wprost wskazuje na «niepokojąco dużą zdolność ChatGPT do generowania tekstu podobnego do tego, który można znaleźć w chronionych prawem autorskim materiałach tekstowych»".

Prawo autorskie chroni jedynie konkretny sposób wyrażenia idei, a nie styl - jednak jeśli wygenerowany tekst będzie znacząco podobny do oryginału, może tu dochodzić do naruszeń.

A co z innymi narzędziami? Google Gemini pozwala generować teksty w stylu wybranych autorów, modele od Perplexity nie. Claude i Copilot generowały takie teksty, ale dodawały ostrzeżenie, które - zdaniem analityków z No Latency - sugerować miały "świadomość problemu związanego z naśladowaniem stylu".

W podsumowaniu kolesi od No Latency czytamy: "AI companies are not drawing a single line around copyright or style. They are drawing product boundaries around creative identity" (nie potrafię tego ładnie przetłumaczyć, chodzi tu o nakładanie logiki produktu i sprzedaży na identyfikację twórczą autorów i autorek). I dalej: reguły twórczości literackiej nie są już kształtowane wyłącznie przez prawo autorskie, normy środowiskowe czy społeczny konsensus - na bieżąco tworzą je teraz narzędzia "AI", z których tak wiele osób codziennie korzysta.

Być może model stylu literackiego powinien być chroniony
https://blog.humanistyka.dev/2025/11/byc-moze-model-stylu-literackiego-powinien-byc-chroniony

ChatGPT starts blocking direct requests to copy an author’s style
https://arstechnica.com/ai/2026/07/chatgpt-stops-cloning-famous-writers-voices-but-may-capture-a-similar-feeling/

Where AI Chatbots Draw the Line on Imitating Authors
https://nolatency.co/ai-chatbot-author-imitation/

#humdev

1) Pisze ArsTechnica: "Aktualnie ChatGPT firmy OpenAI odmawia ...

2026-08-11T07:26:20Z

1) Pisze ArsTechnica: "Aktualnie ChatGPT firmy OpenAI odmawia wypełniania żądań o generowanie tekstów, które bezpośrednio naśladują styl znanych autorów. Kiedy użytkownik o to prosi, popularny LLM proponuje zamiast tego odpowiedź, która czerpie z «szeroko rozumianych cech» charakterystycznych dla [stylu - MW] danego autora, ale która «pozostaje jednak odrębna i zachowuje własny głos»".

Na blogu pisałem już jakiś czas temu, jak tanie jest maszynowe reprodukowanie stylu literackiego uznanej autorki / autora.

"Za ułamek kosztów pracy ludzkiego autora można skutecznie tworzyć prozę w jego stylu. Koszty dostrajania i generowania fragmentów wynosiły od 25 do 276 dol. na autora (mediana - 81 dol.), przy założeniu, że milion tokenów, przetworzonych w ramach dostrojenia modelu to koszt 25 dol., a wygenerowanie 100 tys. słów danego tekstu to koszt około 3 dol. Koszty te stanowiły około 0.3 proc. sumy, którą eksperci biorący udział w badaniu pobieraliby za manuskrypt o długości powieści (100 000 słów)".

#humdev

Zalew wygenerowanych maszynowo publikacji powoduje erozję rynku ...

2026-08-04T08:25:23Z

Zalew wygenerowanych maszynowo publikacji powoduje erozję rynku książki, na którym oryginalne teksty autorskie wypierane są przez syntetyczne substytuty. Ich powstanie i sukces komercyjny wynika jednak nie tylko ze skali i niemal zerowych kosztów produkcji, ale też z bezpośredniego wykorzystania tekstów autorskich. Kiedy dostępność maszynowych publikacji rośnie, spadają dochody twórców autorskich prac - w programie Kindle Unlimited każde wypożyczenie książki wygenerowanej przez AI bezpośrednio uszczupla pulę środków przeznaczoną dla prawdziwych autorów.

Erozja rynku ebooków: masowa produkcja książek AI uderza w dochody autorów
https://blog.humanistyka.dev/2026/08/erozja-rynku-ebookow-masowa-produkcja-ksiazek-ai-uderza-w-dochody-autorow

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Nostr event nevent1qqsptyevyxtwrzxut45g096d3eqnp7np6yd2mmuuh4xg5nemzy4xhfqzyrdkty8lekcdewwvf66xeyyqv32vs877jcygxp9ms824wd5uc0kg683597d

2026-08-03T09:01:12Z

#humdev

Co to znaczy, jakie to ma znaczenie? Nie znam się na sprawach ...

2026-08-03T08:32:01Z

In reply to nevent1q…hg52
_________________________

Co to znaczy, jakie to ma znaczenie? Nie znam się na sprawach związkowych, być może ścieżka do powołania związku przez NLRB rzeczywiście jest efektywniejsza niż otwarte deklaracje członkowskie. Kto tak naprawdę może przyznać, że zna prawa Babilonu? Sprawa pokazuje jednak, że Wikipedia i jej siostrzane projekty to nie tylko radośnie wolna wiedza i zasoby, nie tylko to, co widać na stronach, ale też praca, infrastruktura materialna i polityka.

Pamiętam jeszcze jak w 2004 roku mówiono że "Web 2.0" to nowy internet, że wystarczy postawić serwis, a ludzie go wypełnią treścią. Kajam się, bo też w to trochę wierzyłem. Nie chodzi o cezury, w 2004 roku Wikipedia miała już trzy lata - tam rzeczywiście postawiono infrastrukturę, a ludzie przyszli. Web 2.0 to ostatecznie marketingowy slogan, ale za nim stoi pewna naiwność, której powinniśmy się wystrzegać. Internet jest materialny, serwisy i platformy są materialne, wszędzie tam jest jakaś niewidzialna praca.

My też pracujemy, niewidzialnie, na portalu, tym portalu. W 2018 roku próbowano stworzyć związek zawodowy użytkowników (nie pracowników!) Facebooka i Google. Data Workers Union promował się nawet w Polsce, w Łodzi. Niestety, najnowszy wpis na stronie tego projektu jest z 2018 roku...

Polecamy się na Patronite.

Wikimedia Foundation refuses voluntary union recognition, hires union-busting law firm
https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2026-08-02/News_and_notes

Staff at the San Francisco-Based Foundation Behind Wikipedia Demand Union Recognition
https://www.kqed.org/news/12092335/staff-of-san-francisco-based-wikipedia-demand-union-recognition-raise-concerns-over-ai

Facebook users unite! 'Data Labour Union' launches in Netherlands
https://www.reuters.com/article/technology/facebook-users-unite-data-labour-union-launches-in-netherlands-idUSKCN1IO2ND/

Wikimedia advised on worldwide brand protection and enforcement for Wikipedia®, Wiktionary® and other projects
https://www.jonesday.com/en/practices/experience/2021/12/wikimedia-advised-on-worldwide-brand-protection-and-enforcement-for-wikipediasupsup-wiktionarysupsup-and-other-projects

Data Workers Union (2018)
https://dataworkers.org/

#humdev

Fundacja Wikimedia (ta globalna) od lat współpracuje z firmą ...

2026-08-03T08:31:28Z

Fundacja Wikimedia (ta globalna) od lat współpracuje z firmą prawniczą Jones Day, jest jednym z jej kluczowych klientów. Oprócz tego reprezentowała lub reprezentuje firmy przemysłu tytoniowego i węglowego, świrów od broni (NRA) oraz służyła wsparciem prawnym przy kampanii Trumpa w 2016 i 2020 roku. Firma wspiera też pracodawców w działaniach antyzwiązkowych (union busting).

Fundacja mierzy się teraz z aktywnością swoich pracowników w Stanach, którzy próbują założyć związek zawodowy Wiki Workers United. Nie chce uznać tego związku na podstawie otwartych deklaracji członków i członkiń, sugeruje raczej uznanie "zewnętrzne" przez Krajową Radę ds. Stosunków Pracy (NLRB). Sam Jimmy Wales proponuje, żeby zrezygnować z otwartych deklaracji chęci przystąpienia do związku, ponieważ "może to wywierać presję" - lepiej zastosować mechanizmy proponowane przez NLRB, żeby podtem było trudniej podważać legalność powołania związku. Co ciekawe, jak piszą sami zainteresowani, Wikimedia, wobec działań pracowników nawiązać miała współpracę z jeszcze jedną firmą prawniczą, tym razem Littler Mendelson, która ma specjalizować się w union bustingu.

Wspominam o pracownikach, a nie o edytorach i edytorkach, bo Fundacja ma ponad 700 pracowników w 44 krajach. Część edytorów (ale niewielka, ponad 1 tys. osób - osób aktywnie edytujących hasła jest około 280 tys.) wspiera działania związkowe publiczną petycją. Pracownicy boją się o swoje miejsca pracy, wpływ administracji Trumpa na działania Fundacji, pojawia się tam też wątek presji "sztucznej inteligencji" (Wikipedia to fundamentalny zasób dla firm wydających modele).

(cdn)

#humdev

ma ktoś z Was może dostęp? ...

2026-07-24T11:42:47Z

ma ktoś z Was może dostęp? https://doi.org/10.1109/ICFTS62006.2025.11031716

na SciHub nie ma, w Anna's Archive też nie

Systemy wyszukiwania AI - ChatGPT, Copilot, Gemini, Perplexity - ...

2026-07-21T17:18:41Z

Systemy wyszukiwania AI - ChatGPT, Copilot, Gemini, Perplexity - traktują treści syntetyczne jako wiarygodne, korzystają z wąskiej grupy uznanych domen oraz szerokiego zbioru mało znanych witryn niskiej jakości. Treści z tych witryn bywają maszynowo generowane i dostosowywane są do dynamiki wyszukiwania, preferującej jasne, konkretne odpowiedzi, pozbawione szerszego kontekstu i niuansów.

Linki w komentarzu. Polecamy się na Patronite.

Wyszukiwanie za pomocą AI: wygodne odpowiedzi, niepewne źródła
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/wyszukiwanie-za-pomoca-ai-wygodne-odpowiedzi-niepewne-zrodla

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

W publicznej dyskusji o AI wyróżnić można silną i słabą ...

2026-07-17T12:16:38Z

W publicznej dyskusji o AI wyróżnić można silną i słabą narrację. Ta pierwsza zwraca uwagę mediów i pozwala pozycjonować się jako wizjoner lub mistyk, ale też ułatwia rozmywanie odpowiedzialności za działanie systemów sztucznej inteligencji i powiela marketing wydawców wielkich modeli. To opowieść o przełomach, nowych bytach i cywilizacyjnej przyszłości. Ta druga to domena akademików i nudziarzy z niszowych mediów, to pytania o dane, koszty, błędy, ograniczenia i stronniczość pozornie autonomicznych systemów.

Słabe historie, nudne pytania
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/slabe-historie-nudne-pytania

Polecamy się na Patronite jak nie wiem co
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Po raz kolejny okazuje się, że duże modele językowe, ...

2026-07-14T20:53:26Z

Po raz kolejny okazuje się, że duże modele językowe, odpowiednio dostrojone, mogą z powodzeniem imitować styl literacki uznanych autorów i autorek. Skuteczna ekstrakcja stylu i jego powielanie w generatywnych wytworach jest faktem. Czy próbą racjonalizowania rosnących możliwości LLM-ów będzie szukanie wartości literatury nie w gotowym tekście, ale procesie twórczym i osobistej perspektywie pisarza i pisarki?

https://blog.humanistyka.dev/2026/07/skuteczna-maszynowa-ekstrakcja-stylu-to-powazne-wyzwanie-dla-literatury

"Bardzo proszę o przerobienie zdjęcia, jak kuzyn idzie do ...

2026-07-14T07:03:02Z

"Bardzo proszę o przerobienie zdjęcia, jak kuzyn idzie do nieba. Wczoraj był pogrzeb i chcę, żeby szedł do nieba, bo piekło miał na ziemi"

Na KrytPolu pojawił się niewielki reportaż o grupie "PRZERABIAMY ZDJĘCIA (OŻYWIANIE, NAPRAWA STARYCH FOTOGRAFII ITP.)":

"To grupa, na której Polki i Polacy z pomocą sztucznej inteligencji przerabiają swoje prywatne zdjęcia, a ci, którzy tego nie potrafią, proszą o przeróbki innych członków społeczności".

I dalej:

"Scrollowanie grupy przypomina oglądanie albumu rodzinnego koleżanki: nie rozpoznajesz żadnych ludzi, słyszysz o nich kilka losowych słów. To jak włamanie do prywatnego archiwum lub wirtualny spacer po cmentarzu. Martwi ludzie, niczym duchy ze złej jakości efektów specjalnych, ożywają na zdjęciach i uśmiechają się – czasem zwyczajnie, czasem upiornie. Rozpikselizowują się, miewają za wiele palców, za mało palców, jedno oko wyżej od drugiego, nienaturalnie powolne ruchy".

Pisałem już kiedyś o tym krótko w "TP", podobnie cytowałem też Anję Franczak z Instytutu Dobrej Śmierci. Raczej nie mamy prawa oceniać czyjejś żałoby, możemy jednak opisywać i oceniać, jak w tę przestrzeń wchodzi biznes - jest o tym dokument "Eternal You" (2024).

"Mam ogromną prośbę o ulepszenie zdjęcia. Posiadam tylko takie z dowodu a potrzebuję w ramkę na pogrzeb, da rade coś z niego wyciągnąć? Był wysoki i szczupły. Widzę na grupie jakie cuda Państwo robią i jestem pod ogromnym wrażeniem".

Niepokojącym wątkiem na grupie są prośby o usunięcie znaków wodnych ze współcześnie wykonywanych zdjęć szkolnych, które można wykupić u fotografa/fotografki. Oraz to, że raczej nikt nie ma tam problemów z publikowaniem wizerunków siebie i swoich bliskich, nawet dzieci.

AI wskrzesi ci matkę, męża i psa. Magicy z Facebooka pomagają przeżyć żałobę
https://krytykapolityczna.pl/kraj/ai-wskrzeszanie-zmarlych-facebook-zaloba/

Sztuczna inteligencja i historia. Jak AI ożywia zdjęcia i zmienia pamięć
https://www.tygodnikpowszechny.pl/sztuczna-inteligencja-i-historia-jak-ai-ozywia-zdjecia-i-zmienia-pamiec-193516

"Eternal You" (2024)
https://eternalyou.online/en/

#humdev

Nowy renesans, gospodarka intencji i brak snu: AI w sektorze ...

2026-07-08T16:47:14Z

Nowy renesans, gospodarka intencji i brak snu: AI w sektorze kreatywnym

Uznani twórcy sztuki nowych mediów, Holly Herndon i Mat Dryhurst, przekonują, że sztuczna inteligencja może stać się narzędziem artystycznego odrodzenia, a artyści mogą współkształtować jej miejsce w społeczeństwie, także przez dialog z wydawcami wielkich modeli. Zwykli twórcy widzą sprawę inaczej: AI to fundamentalne zagrożenie dla rynku pracy kreatywnej, a nawet źródło kryzysów egzystencjalnych.
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/nowy-renesans-gospodarka-intencji-i-brak-snu-ai-w-sektorze-kreatywnym

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Wiarygodne symulowanie tekstów z epoki udaje się w pełni ...

2026-07-02T17:39:15Z

Wiarygodne symulowanie tekstów z epoki udaje się w pełni dopiero przy zastosowaniu modelu trenowanego od podstaw wyłącznie na danych historycznych (takiego jak GPT-1914). Rozwiązania oparte na promptowaniu kontekstowym współczesnych modeli albo ich dostrajaniu (fine-tuning) okazują się nieefektywne, ponieważ nieuchronnie przemycają w tekście współczesną wiedzę, normy i style języka. Mimo to nawet osoby z wykształceniem kierunkowym mają problem z poprawnym zidentyfikowaniem symulacji tekstów historycznych, wytworzonych w prosty i tani sposób za pomocą współczesnych lub tylko dostrojonych historycznie modeli. Prace nad rozwojem modeli historycznych mają otwierać nowe perspektywy dla badań społecznych, ale jednocześnie pokazują, jak łatwo dziś manipulować treściami historycznymi.

Znów o historycznych modelach językowych
https://blog.humanistyka.dev/2026/07/znow-o-historycznych-modelach-jezykowych

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Kto wynalazł telefon - Bell czy Meucci? Odpowiedzi dużych ...

2026-06-26T09:50:11Z

Kto wynalazł telefon - Bell czy Meucci? Odpowiedzi dużych modeli językowych różnią się w zależności od języka zapytania, nawet jeśli pytanie dotyczy tego samego zagadnienia. Rozpoznanie “wewnątrzjęzykowej przewagi” danych postaci względem innych pozwoliło autorom omawianej pracy opisać LLM-y jako przestrzenie, w których ujawniać się mogą narodowe “miejsca pamięci” (w myśl koncepcji Pierre’a Nory).

Banalny nacjonalizm i duże modele językowe jako miejsca pamięci
https://blog.humanistyka.dev/2026/06/banalny-nacjonalizm-i-duze-modele-jezykowe-jako-miejsca-pamieci

Badaczki z Uniwersytetu w Erfurcie zanalizowały opisy i ...

2026-06-24T06:28:46Z

Badaczki z Uniwersytetu w Erfurcie zanalizowały opisy i komentarze pod popularnymi na TikToku krótkimi filmami "History POV", pokazującymi wybrane historyczne sceny z perspektywy pierwszoosobowej. Odwołując się do wydarzeń i postaci z przeszłości, te generowane maszynowo materiały mogą liczyć na milionowe zasięgi i duże zaangażowanie odbiorców, ponieważ przekazują "bezpośrednie doświadczenie", ignorując prawdziwy historyczny kontekst.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/pov-budzisz-sie-jako-jaskiniowiec-w-40-roku-pne-historia-na-tiktoku

Przypomniało mi się, że jak byłem mały, to po odkurzaniu ...

2026-06-22T07:38:49Z

Przypomniało mi się, że jak byłem mały, to po odkurzaniu mieszkania mama mówiła mi, żebym nie chował odkurzacza do szafy, bo "musi odpocząć". Podobnie jak komputer "musiał odpocząć" po zbyt długim graniu. Tramwaje i autobusy także "odpoczywają" w zajezdniach. W ostatnim przypadku na szczęście już nie tylko wymagamy, ale też płacimy, więc wydaje się, że etycznie to bardzo ok.

Ten wstrząsający tu i ówdzie wywiad z dr Dorotą Szybmorską (WSB Merito) linkuję w komentarzu.

Polecamy się na Patronite.

Instruktorka BHP w AI. „Jestem w stanie zakolegować się z niebiałkową inteligencją” (WYWIAD)
https://xyz.pl/etyka-ai-jestem-w-stanie-zakolegowac-sie-z-niebialkowa-inteligencja-wywiad/

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

Aktywny sprzeciw wobec hype'u AI nie powinien prowadzić do ...

2026-06-16T18:50:01Z

Aktywny sprzeciw wobec hype'u AI nie powinien prowadzić do dyskredytowania technicznych podstaw działania narzędzi sztucznej inteligencji, którym niektórzy nieostrożnie przypisują większe niż się powinno znaczenie. Dobrym przykładem jest tu reprezentacja wektorowa i modele językowe: zamiast zastanawiać się, czy zabiorą pracę, czy mogą myśleć albo czy mają świadomość, lepiej eksperymentować z wykorzystaniem ich do badań nad przemianami języka.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/relacja-ma-znaczenie-od-firtha-do-wektorowych-reprezentacji-jezyka

"Treści typu deepfake oraz teksty wygenerowane lub ...

2026-06-12T08:53:08Z

"Treści typu deepfake oraz teksty wygenerowane lub zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję, rozpowszechniane w sprawach publicznych [published on matters of public interest], muszą być wyraźnie oznaczane" - czytamy na stronach Komisji Europejskiej. Ikony oznaczające status tekstu, video, nagrania czy obrazka mają być wdrażane przez dostarczycieli narzędzi "AI", i to dodatkowo z warstwą zaszytych w tych obiektach metadanych i znaków wodnych (co już się dzieje, przynajmniej w niektórych systemach).

Po co to wszystko? Zgodnie z AI Act (wchodzi w życie 2 sierpnia) instytucje, media, firmy, czyli "podmioty wykorzystujące systemy sztucznej inteligencji, które generują lub przetwarzają treści graficzne, audio lub wideo stanowiące deepfake, lub teksty publikowane w celu informowania opinii publicznej o sprawach leżących w interesie publicznym" muszą czytelnie oznaczać treści maszynowe. Niekoniecznie tymi ikonkami, ale w taki sposób, żeby odbiorcy mogli łatwo rozpoznać status publikowanych materiałów.

Nie jest to wcale awangardowe podejście, raczej równanie do standardów oznaczania (np. CRediT, NIST AI 200-1, GAIDeT) z dobrych czasopism naukowych. W linkach materiały na ten temat.

Przypomnijcie o sprawie i o AI Act waszym ulubionym instytucjom :)

Linki w komentarzu. Polecamy się na Patronite.

Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-ai-generated-content

Taksonomia GAIDeT: Jak raportować użycie sztucznej inteligencji w pisaniu
https://blog.humanistyka.dev/2025/09/taksonomia-gaidet-jak-raportowac-uzycie-sztucznej-inteligencji-w-pisaniu

Proponuje się już certyfikaty ludzkiego autorstwa dla wydawnictw i twórców
https://blog.humanistyka.dev/2025/10/proponuje-sie-juz-certyfikaty-ludzkiego-autorstwa-dla-wydawnictw-i-tworcow

SynthID: daje się skutecznie oznaczać i wykrywać teksty generowane maszynowo
https://blog.humanistyka.dev/2025/09/synthid-daje-sie-skutecznie-oznaczac-i-wykrywac-teksty-generowane-maszynowo

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

Luciano Floridi proponuje model tworzenia literatury, w którym ...

2026-06-11T07:35:27Z

Luciano Floridi proponuje model tworzenia literatury, w którym składanie słów i zdań zostaje oddane maszynie, a autor przyjmuje rolę projektanta ram narracji i koordynatora wytwarzania tekstu. Choć upowszechnienie takiego podejścia może sprawić, że tradycyjny warsztat literacki stanie się kompetencją elitarną, a kreatywne myślenie oparte na języku znajdzie się w kryzysie, oczekiwać możemy demokratyzacji twórczości i nowych gatunków literackich.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/pisanie-zdystansowane-proza-multiwersum-i-dystans-architekta

Pozytywnego wpływu "AI" w gospodarce specjalnie nie ...

2026-06-07T12:04:09Z

Pozytywnego wpływu "AI" w gospodarce specjalnie nie widać, slop zalewa internet, rosną ceny pamięci, a wytwarzane wielkim kosztem coraz większe modele nie są jakoś wyraźnie lepsze od swoich poprzedników. Nikt nie chce mieć centrów danych w swojej okolicy, a poglądy szefów wielkich firm z branży "sztucznej inteligencji" na politykę, kulturę i społeczeństwo oceniane są jako skrajnie upraszczające i solucjonistyczne (stąd właśnie pojęcie "software brain"). Mimo to boomerzy wydają się kochać AI, a LinkedIn wciąż wierzy w pozytywną rewolucję.

Nowy odcinek podkastu już na stronie i na wielu, wielu platformach.

https://blog.humanistyka.dev/2026/06/podkast-ai-backlash-zalamuje-sie-ewangelia-innowacji

ChatGPT i Google AI Overviews korzystają z Wikipedii jako ...

2026-05-30T08:31:37Z

ChatGPT i Google AI Overviews korzystają z Wikipedii jako jednego z głównych źródeł wiedzy, Reddit i Wikipedia mogą stać się celem ataków typu WARP (Web Agent Retrieval Poisoning) a ustrukturyzowane opisy z Wikimedia Commons pozwalają na budowanie modeli wykonujących zadania Visual Question Answering (VQA) - na przykład rozpoznawanie zabytków albo potraw kuchni świata. To tematy prac naukowych, opisane w ostatnim zestawieniu z cyklu.

https://blog.humanistyka.dev/2026/05/25-badan-na-25-lecie-wikipedii-cz-v

Koleś wprowadza kategorię "nudy" w temat zbiorów ...

2026-05-29T07:55:32Z

Koleś wprowadza kategorię "nudy" w temat zbiorów historii mówionej. Jak myślenie z perspektywy "nudy" o historii się kończy, wiemy nie od dziś: koloryzowanymi i ożywianymi zdjęciami, awatarami AI misiów Wojtków, bezbecją "historii bez cenzury", książkami wydawnictwa Bellona.

W historii mówionej to o tyle groźniejsze, że ona się bierze ze spotkania i wysłuchania. Z bardzo osobistej perspektywy, właściwie niepodzielnej. Też z pewnej postawy etycznej i otwartości. Bardzo fajnie podsumowuje to - też przepytywana w omawianym materiale Adriana Kapała, prezeska Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej i koordynatorka szkoleń i edukacji w Centrum Archiwistyki Społecznej:

>>„Czasem mam wrażenie, że chcemy popularyzować historię za wszelką cenę”. A zdaniem badaczki nie każdy musi interesować się przeszłością. „Uważam, że nie wszystko musi być dla wszystkich”, podsumowuje.<<

Link w komentarzu. Polecamy się na Patronite.

Czym jest dziś historia mówiona i jak przedstawić ją odbiorcy? Rozmowa z Adrianą Kapałą i Łukaszem Knasieckim
https://mintmagazine.pl/artykuly/czym-jest-dzis-historia-mowiona-i-jak-przedstawic-jak-przedstawic-ja-odbiorcy

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

"Pangram, najlepszy komercyjnie dostępny detektor AI, ...

2026-05-28T08:55:36Z

"Pangram, najlepszy komercyjnie dostępny detektor AI, wykazał, że niektóre z paragrafów [encykliki Magnifica Humanitas - MW] są z prawdopodobieństwem od 40 do 100 proc. napisane z użyciem AI, dla innych takie prawdopodobieństwo wynosi 0 proc."- napisał koleś z bloga "LessWrong".

Autor analizy przekonuje, że testowanie poprzednich encyklik dało wyniki 0 proc., w badanej encyklice "znacznie częściej niż w poprzednich pojawiają się zwroty i znaki interpunkcyjne, które znacznie częściej wykorzystują systemy sztucznej inteligencji".

I dalej:

"W poszczególnych częściach encykliki widać bardzo zróżnicowany stopień wykorzystania sztucznej inteligencji. Sugeruje mi to, że niektórzy kardynałowie korzystali z pomocy sztucznej inteligencji przy tworzeniu tej encykliki, a wielu (w tym prawdopodobnie sam papież Leon) tego nie robiło".

"W encyklice Magnifica Humanitas pauza pojawia się on aż 127 razy, czyli znacznie częściej niż w poprzednich encyklikach".

Jak pisze autor, "każdy pojedynczy dowód [korzystania z AI - MW] można jakoś wyjaśnić, ale moim zdaniem bardzo trudno jest zignorować wszystkie dowody z różnych źródeł, które potwierdzają tę tezę".

Nie ufam tej analizie z trzech powodów. Po pierwsze: Pangram to może "state of the art" w rozpoznawaniu tekstów maszynowych, ale nie jest to narzędzie idealne (na blogu wielokrotnie pisałem o problemach z taką detekcją). Po drugie: wydaje się, że autorzy tej encykliki chcieli bardzo mocno - ze względu na temat i pozycję papieża - zabezpieczyć się przed podejrzeniami o wsparcie maszynowe przy jej pisaniu i po prostu tego nie robili. Po trzecie: osoba, która przygotowała analizę, zestawiała "Magnifica Humanitas" z poprzedniki encyklikami zamiast z innymi tekstami Prevosta.

Wydaje się, że jednym z głównych efektów "AI" jest podważanie jakiegoś fundamentalnego zaufania do tekstów i autorstwa. Jak pisał Doctorow, "AI" jest jak azbest w ścianach. Nie wiadomo, czy kiedykolwiek uda nam się go z kultury usunąć.

https://www.lesswrong.com/posts/wRNJZz2iYrfDaSDdz/claude-author-of-the-humanitas

https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/937801/pope-leo-xiv-magnifica-humanitas-ai-pangram

#humdev

@nprofile…ppje następnym razem postaram się nie nagrywać ...

2026-05-27T14:22:45Z

In reply to nevent1q…8lex
_________________________

nprofile1qy2hwumn8ghj7un9d3shjtnyd968gmewwp6kyqpq5n2tsslsw7pxqqcnkmw0fx2ylys3rxpf6y6jfhcvg778zy80qwjsmzppje (nprofile…ppje) następnym razem postaram się nie nagrywać suszarką :)

Nowe nagranie dropnęło ...

2026-05-26T21:32:42Z

Nowe nagranie dropnęło

https://blog.humanistyka.dev/2026/05/podkast-olga-tokarczuk-sie-alienuje-a-sam-altman-chce-generowac-literature

Można słuchać w bardzo różnych miejscach:

https://pod.link/aHR0cHM6Ly9hbmNob3IuZm0vcy8xMTJhY2ZhMTgvcG9kY2FzdC9yc3M

Duże modele językowe, jak piszą autorzy raportu, “przyznają ...

2026-05-26T06:10:57Z

Duże modele językowe, jak piszą autorzy raportu, “przyznają umiejętność pisania tym, którzy jej nie posiadają”. To jednak publikacje wytwarzane, promowane i sprzedawane w ramach “domowego rzemiosła” (cottage industry), nieprzekraczające granic dostępnych dla książek autorskich z profesjonalnym wsparciem wydawniczym i promocyjnym. To też publikacje raczej nieczytane, a na pewno już nierecenzowane czy wspominane w dyskusjach w poważnych mediach i w poważnych środowiskach.

https://blog.humanistyka.dev/2026/05/300-tys-nowych-tytulow-miesiecznie

"Sztuczna inteligencja jest fałszywą odpowiedzią na ...

2026-05-25T06:15:43Z

"Sztuczna inteligencja jest fałszywą odpowiedzią na prawdziwy kryzys" - pisze Jacek Mańko na portalu "Więź":

"Nie sposób bowiem oprzeć się wrażeniu, że odmienianie „AI” przez wszystkie przypadki ma charakter jakiegoś sygnalizującego przynależność rytuału. Albo chociaż przybiera formę publicznie składanej deklaracji światopoglądowej, czy nawet współczesnego technologicznego credo".

"Wokół przemysłu sztucznej inteligencji wyrosły bowiem hierarchiczno-biznesowe układy, które ustalają określony porządek dziobania, przypominający wręcz logikę marketingu wielopoziomowego. Obserwujemy więc wysyp „ewangelistów AI”, mniej lub bardziej samozwańczych ekspertów, konsultantów, trenerów czy wszelkiej maści pośredników. A każdy oferuje zupę na gwoździu, jednocześnie starając się uszczknąć dla siebie jak największy kawałek. Inspiracji niezmienne dostarcza tutaj LinkedIn. Jowita Michalska już dwa lata temu przekonywała tam, że oto w ciągu najbliższych dwóch lat zaobserwujemy „wytwarzanie się klasy AI”, charakteryzującej się rozwiniętą umiejętnością pisania promptów, czyli zapytań do modeli językowych".

Ostatecznie "AI" to projekt ekonomiczny, polityczny i ideologiczny, kierujący się nie wizją "nieuchronnego postępu", lecz logiką akumulacji kapitału oraz coraz szerzej rozumianej władzy i kontroli - pisze Jacek.

Link w komentarzu. Polecamy się na Patronite.

Sztuczna inteligencja jest fałszywą odpowiedzią na prawdziwy kryzys
https://wiez.pl/2026/05/21/sztuczna-inteligencja-jest-falszywa-odpowiedzia-na-prawdziwy-kryzys/

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

podkast jest już dostępny przez inne aplikacje i platformy ...

2026-05-18T09:06:21Z

In reply to nevent1q…zpy7
_________________________

podkast jest już dostępny przez inne aplikacje i platformy

https://pod.link/aHR0cHM6Ly9hbmNob3IuZm0vcy8xMTJhY2ZhMTgvcG9kY2FzdC9yc3M

Ok, więc zaczęliśmy nagrywać audio. Ostatni ludzie, którzy ...

2026-05-18T06:33:25Z

Ok, więc zaczęliśmy nagrywać audio. Ostatni ludzie, którzy nie robią dziś podkastów, kryją się po lasach, piwnicach. My nie tyle się poddaliśmy duchowi czasów, ile stwierdziliśmy, że to będzie użyteczne. Raz na jakiś czas dłuższa rozmowa na wybrany temat, dobra do posłuchania w aucie albo przy sprzątaniu, pewnie częściej krótki materiał podsumowujący wybrane notki, opublikowane niedawno na blogu.

W pierwszej audycji rozmawiamy o złudzeniach Dawkinsa i redukowaniu problemów kultury i społeczeństwa do prostych mechanizmów, które da się ogarnąć techniką. Jeżeli nie odrzuca Was ten krótki i nieatrakcyjny opis odcinka, zapraszamy do audiolektury.

A jeśli chcecie zaproponować jakieś tematy do podjęcia w rozmowie czy notkach, to wpadnijcie na Patronite.

[Podkast] Dawkins odkrywa świadomość w modelu językowym
https://blog.humanistyka.dev/2026/05/podkast-dawkins-odkrywa-swiadomosc-w-modelu-jezykowym

Audycja bezpośrednio na Spotify
https://open.spotify.com/episode/0UZtEtt7wCXLuJBQDoGyql?si=zlITGt5hRACvImSdQBQssQ

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Nie fotografie, ale portrety: algorytmiczne fikcje literackie W ...

2026-05-17T09:35:43Z

Nie fotografie, ale portrety: algorytmiczne fikcje literackie

W preprincie "Synthesizing The Past: Technical Challenges And Aesthetic Possibilities Of Ai-Generated Historical Narratives In World Literature" (SSRN: 6528518, 2026) autor proponuje nową metodę badań kultury, będącą syntezą tekstów literatury światowej z maszynowo generowanymi treściami.

https://blog.humanistyka.dev/2026/05/nie-fotografie-ale-portrety-algorytmiczne-fikcje-literackie

Zapomniałem wcześniej dać znać, że w ostatnim "Tygodniku ...

2026-05-16T16:30:26Z

Zapomniałem wcześniej dać znać, że w ostatnim "Tygodniku Powszechnym" jest mój tekst o maszynowym przetwarzaniu i generowaniu treści historycznych. Jeśli irytują was koloryzowane na siłę i ożywiane wizerunki z przeszłości, to nie jesteście sami.

Sztuczna inteligencja i historia. Jak AI ożywia zdjęcia i zmienia pamięć
https://www.tygodnikpowszechny.pl/sztuczna-inteligencja-i-historia-jak-ai-ozywia-zdjecia-i-zmienia-pamiec-193516

#humdev

"W zeszłym tygodniu w Operze Królewskiej w Pałacu ...

2026-05-12T08:02:42Z

"W zeszłym tygodniu w Operze Królewskiej w Pałacu Wersalskim miała miejsce premiera trzyaktowej komedii >>L’Astrologue ou les Faux Présages<< (>>Astrolog, czyli fałszywe znaki<<). Ta dwugodzinna sztuka opowiada historię zamożnego paryskiego mieszczanina, który pod wpływem sugestii astrologa-szarlatana o imieniu Pseudoramus stara się doprowadzić do tego, żeby jego córka Lucile poślubiła starszego od niej, zadłużonego perukarza."

Przedstawienie było efektem projektu Molière Ex Machina. Grupa badaczy z Sorbony (lingwistów, literaturoznawców, historyków) pracowało z konwersacyjną AI (określaną jako Le Chat), dotrenowaną na XVII-wiecznych tekstach i fragmentach sztuk Moliera. Praca miała mieć postać "intelektualnego ping-ponga" - każda scena musiała być przepisywana kilkanaście razy. Do projektowania kostiumów wykorzystano model wizualny, trenowany na szkicach twórcy strojów dla dworu Ludwika XIV (Henri'egp Gissey'a).

"Sztuka nie tyle pisana przez AI, co współtworzona przez AI" - tłumaczą badacze. "Celem projektu jest demistyfikacja AI i pokazanie, jak można ją wykorzystać w sensowny i rozważny sposób, jeśli tylko korzysta się z ludzkiej wiedzy i jest przez nią kierowana i inspirowana".

Niedługo będzie notka na ten temat. Nie chodzi tu o tworzenie nowych wierszy martwych poetów, ale traktowanie modeli językowych jako pewnej reprezentacji tekstów z epoki. Są już opracowania na temat użycia takich reprezentacji w historii kontrfaktycznej czy wobec braku źródeł (ale niespecjalnie to przekonujące).

Co do samej sztuki - w jednej z recenzji czytamy, że wkład AI był "uderzający, niemal niepokojący", ale dialogi "całkowicie wiarygodne".

Zdjęcie z Guardiana. Polecamy się na Patronite.

Molière Ex Machina: when AI lends its pen to the 17th Century
https://www.sorbonne-universite.fr/en/news/moliere-ex-machina-when-ai-lends-its-pen-17th-century

Molière Ex Machina: AI used to create ‘new work’ by beloved French playwright
https://www.theguardian.com/stage/2026/may/11/moliere-ex-machina-ai-create-new-work-france-equivalent-shakespeare

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

#humdev

Modele językowe w badaniach biograficznych "Podczas ...

2026-05-06T15:19:12Z

Modele językowe w badaniach biograficznych

"Podczas kolejnego webinarium z cyklu Seminariów Metodologicznych CAQDAS TM Lab przyjrzymy się temu, jak modele językowe mogą wspierać badania biograficzne: od porządkowania transkrypcji i tworzenia osi życia, przez segmentację narracji i analizę punktów zwrotnych, po pracę z memo i porównywanie przypadków".

Kiedy? 20 maja, 17:00

Rejestracja: https://tiny.pl/xhh7nzyqn

CAQDAS TM Lab to interdyscyplinarna jednostka analizy danych, metod badań jakościowych i mieszanych w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

#humdev

Być może nie wiecie, że od połowy lat 90. archiwizuje się ...

2026-05-05T06:36:16Z

Być może nie wiecie, że od połowy lat 90. archiwizuje się internet (a dokładnie to część zasobów jednej z jego usług, WWW). Zainicjowała ten proces fundacja Internet Archive i kilka bibliotek narodowych, dziś archiwistyka Webu to osobna dyscyplina wiedzy: z własną teorią, metodami, czasopismami, konferencjami, zajawkami. Że archiwizować WWW można bardzo różnie i dla różnych powodów opowie już w środę Bartłomiej Konopa - archiwista, starszy specjalista w Departamencie Informatyzacji Archiwów Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Zapraszamy na webinar, organizowany przez Pracownię Archiwistyki Webu CKC UW.

Być może na spotkaniu uda się ani słowem nie wspomnieć o "sztucznej inteligencji" (zobaczymy).

Zapisz się na webinarium
https://forms.gle/chf95p2muJV5zwDp7

Źródło ilustracji:
https://publicdomainreview.org/collection/wari-tie-dye/

#humdev

Duże modele językowe trenowane są na współczesnych danych, ...

2026-05-03T19:19:41Z

Duże modele językowe trenowane są na współczesnych danych, dlatego “wiedza” zamknięta w wagach i prawdopodobieństwach kolejnych tokenów może być w miarę aktualna. Istnieje jednak kategoria modeli, w których data odcięcia wiedzy przesuwana jest głęboko w przeszłość. Jakie są zalety i ograniczenia takich modeli?

Vintage Large Language Models: nowe narzędzia badania historii intelektualnej?
https://blog.humanistyka.dev/2026/05/vintage-large-language-models-nowe-narzedzia-badania-historii-intelektualnej

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

W kolejnej edycji przeglądu tekstów naukowych o Wikipedii ...

2026-04-30T13:47:23Z

W kolejnej edycji przeglądu tekstów naukowych o Wikipedii przeczytać można o trudnościach w wykrywaniu maszynowych edycji haseł, procesie definiowania gatunków muzycznych w dyskusjach między edytorami i edytorkami, metodach mierzenia "cyfrowego śladu" zbiorów muzealnych w Wikipedii oraz podejściu autorek i autorów tekstów naukowych do cytowań ich prac w treści haseł.

https://blog.humanistyka.dev/2026/04/25-badan-na-25-lecie-wikipedii-cz-iv

Wykorzystywanie generatywnej sztucznej inteligencji do pracy z ...

2026-04-26T16:13:52Z

Wykorzystywanie generatywnej sztucznej inteligencji do pracy z wizerunkami dziedzictwa kulturowego może zwiększać zapotrzebowanie na specjalistyczną wiedzę i wymuszać dodatkowy nakład pracy. Osoby korzystające z AI w tej dziedzinie muszą nieustannie balansować między wydajnością swoich działań a jakością i rzetelnością uzyskiwanych efektów. Takie są wnioski z warsztatów, poświęconych generowaniu wizerunków zabytków chińskiej kultury Dunhuang.

Praca z generatywną AI w obszarze dziedzictwa: pragmatyczne zadowolenie zamiast precyzji
https://blog.humanistyka.dev/2026/04/praca-z-generatywna-ai-w-obszarze-dziedzictwa-pragmatyczne-zadowolenie-zamiast-precyzji

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

"W debacie wokół AI obok entuzjastycznych wizji ...

2026-04-21T06:51:36Z

"W debacie wokół AI obok entuzjastycznych wizji przyszłości pojawia się druga skrajność. Narracje oparte na strachu, budujące katastroficzne wizje o utracie kontroli nad sztuczną inteligencją również wzmacniane są przez media, ekspertów i samą branżę technologiczną. W efekcie doomerstwo AI zaczyna pełnić podobną funkcję jak hype: przyciąga uwagę, generuje kliknięcia i buduje pozycję jego autorów".

Nowy wpis Jacka Mańko już na blogu. Polecamy się na Patronite.

Doomerstwo AI to też forma hype’u technologicznego
https://blog.humanistyka.dev/2026/04/doomerstwo-ai-to-tez-forma-hypeu-technologicznego

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Prof. Zybertowicz, socjolog i doradca prezydentów, wziął ...

2026-04-18T06:24:07Z

Prof. Zybertowicz, socjolog i doradca prezydentów, wziął udział w debacie "Kościół w czasach AI", organizowanej przy okazji Targów Wydawców Katolickich. Z relacji:

"Prof. Zybertowicz zauważył również, że rozwój sztucznej inteligencji odsłania głębszy kryzys cywilizacyjny. >>To, co odsłoniła AI, to głębia rozpaczy, przed którą stoi ludzka cywilizacja<< – mówił. Jednocześnie uznał to za szansę: >>To jest moment, abyśmy ponownie przedyskutowali istotę człowieczeństwa<<".

"W jego ocenie taka refleksja musi prowadzić do religii: >>Musimy wrócić do przekazów największych religii, bo tam ukryte są odwieczne mądrości, i odważnie zapytać, które z nich mogą zachować witalność we współczesnym świecie<<".

">>Nie ulegajcie tej śmiertelnie niebezpiecznej dla ludzkości narracji: To tylko narzędzie, bo to sugeruje, że możemy to wyłączyć” – podkreślił profesor".

#humdev

Żołnierze na plaży Omaha, którzy ukryci przed ostrzałem u ...

2026-04-17T08:35:30Z

Żołnierze na plaży Omaha, którzy ukryci przed ostrzałem u podstaw klifów sięgają po książki, czekając na pomoc, to jeden z bardziej zaskakujących obrazów historii czytania. W książce Naomi S. Baron ta scena pojawia się jako punkt odniesienia, pokazujący siłę lektury. Ale czy wobec gwałtownego rozwoju czytania zapośredniczonego przez AI takie obrazy mają jeszcze siłę argumentu? Co tracimy, delegując lekturę na maszyny?

Link w komentarzu. Polecamy się na Patronite.

W obronie czytania [Naomi Baron, Reader Bot: What Happens When AI Reads and Why It Matters, Stanford University Press, 2026]
https://blog.humanistyka.dev/2026/04/w-obronie-czytania-naomi-baron-reader-bot-what-happens-when-ai-reads-and-why-it-matters-stanford-university-press-2026

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

"W marcu zeszłego roku Sam Altman, CEO-czarodziej OpenAI, ...

2026-04-15T19:43:12Z

"W marcu zeszłego roku Sam Altman, CEO-czarodziej OpenAI, wrzucił na X wpis o tym, że w ramach testów polecił jednemu z modeli wygenerować metafikcyjne opowiadanie o żałobie i sztucznej inteligencji. „Pierwszy raz naprawdę poruszyło mnie coś napisanego przez AI; idealnie uchwyciło klimat metafikcji” – napisał. Jednym z głównych zagrań tego wytworzonego tekstu było bicie serca, „migający kursor zatrzymał swój puls” i takie tam. „Zachęcam, żebyś przeczytał trochę prawdziwej literatury, zanim uznasz to za dobre pisanie” – odpisał ktoś. Jeśli zastanowimy się, na czym w tej sytuacji zależało Altmanowi, to dojdziemy do wniosku, że chodziło mu przede wszystkim o wrażenie".

https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/debaty/literatura-to-nie-jest-dobro-naturalne/

#humdev

Entuzjastyczne reakcje na mówiącą maszynę Wolfganga von ...

2026-04-15T15:20:37Z

Entuzjastyczne reakcje na mówiącą maszynę Wolfganga von Kempelena z końca XVIII w. pokazują, że techniczne ograniczenia urządzenia nie przeszkadzają w przypisywaniu mu zaawansowanych zdolności poznawczych, a nawet emocji. Niedawny artykuł z "Gazety Wyborczej" powiela ten ten schemat, pokazując ChatGPT jako aktywnego uczestnika dialogu, zdolnego do formułowania sądów na swój temat, a nawet rozważania złożoności ludzkiej inteligencji. Publikowanie w prasie rozmów z chatbotami jest jednak niczym innym jak przerzucaniem kosztów poznawczych na własnych czytelników.

https://blog.humanistyka.dev/2026/04/myslal-przez-12-sekund-wyborcza-zupelnie-na-serio-opublikowala-rozmowe-z-chatgpt

"Autor tego tekstu przeprowadził długą rozmowę z ...

2026-04-13T06:58:26Z

"Autor tego tekstu przeprowadził długą rozmowę z ChatemGPT, którego używa na co dzień. Zlecił mu szczególne zadanie: przeanalizowania i poddania krytyce zalet, wad i zagrożeń sztucznej inteligencji – czyli skłonił swój czat do >>autorefleksji<<, >>samokrytyki<<. Wymagało to solidnego >>dociskania<< owego narzędzia AI"

To już nie jest głupie - to już jest głupie i żenujące. Czy tam nie ma żadnej redakcji? Nie wiem, co trzeba zrobić, co pisać, gdzie nie bywać, kogo nie znać, żeby uniknąć tego typu tekstów. Polskie media mainstreamowe są zerowym źródłem wiedzy na tematy "ai", nawet ujemnym, bo promują takie czarostwo.

"Były też eksperymenty dotyczące prób przetrwania AI. Kiedy zapowiadano, że AI zostanie >>wyłączona<<, próbowała ona przetrwać za wszelką cenę: przenosząc się na inne nośniki, a nawet szantażując naukowca za pomocą informacji znalezionych na jego temat w sieci. Co o tym sądzisz? (Myślał przez 21 sekund)"

Czary-mary-apiskary.

#humdev

Deutsche Welle we współpracy z kolektywem stojącym za ...

2026-04-09T18:33:51Z

Deutsche Welle we współpracy z kolektywem stojącym za inicjatywą Hype Studies udostępnił kurs online "The Hype Literacy Toolkit for Journalists". Niestety, niewiele się z nim da zrobić poza uważną lekturą - licencja CC BY-NC-ND właściwie nie pozwala na nic poza wolnym dostępem.

https://akademie.dw.de/hype-literacy/

#humdev

W 2023 roku w nowojorskim Museum of Modern Art oglądać można ...

2026-04-07T06:49:47Z

W 2023 roku w nowojorskim Museum of Modern Art oglądać można było ekspozycję "Unsupervised".

"[autor] wykorzystał całe archiwum Museum of Modern Art (MoMA), aby wytrenować model [...] a następnie stworzył niezliczone wariacje z punktów pośrednich między wszystkimi dziełami. Model mógłby na przykład wykorzystać prace Andy Warhol i Gustava Klimta, znaleźć nakładające się między nimi wzorce i wygenerować obraz, który w 10 proc. przypomina Warhola, a w 90 proc. Klimta. Mógłby to zrobić dla tysięcy obrazów z archiwum. W rezultacie, w dowolnym momencie obraz prezentowany na ekranie może być amalgamatem prac dwóch lub nawet tysiąca artystów, z których każdy znajduje się w archiwum MoMA. [...] Nieustannie zmieniające się obrazy w Unsupervised są obrazami hipotetycznymi; nigdy nie zostały stworzone przez ludzi. Są spekulatywnymi propozycjami tego, co mogłoby teoretycznie istnieć. Przede wszystkim jednak są wynikiem koncepcji statystycznych, wyłaniających się z centralnych tendencji rozproszonych punktów danych".

Na blogu nowy wpis wokół rozdziału z książki "The Need to Rename Tech" (2026), poświęconego wytworom wizualnym AI jako "obrazom hipotetycznym" (albo "infografikom na danych treningowych").

Bardzo uprzejmie polecamy się na Patronite.

Maszynowo generowane wizerunki to obrazy hipotetyczne
https://blog.humanistyka.dev/2026/04/maszynowo-generowane-wizerunki-to-obrazy-hipotetyczne

Możesz zostać patronem/patronką już od 10 zło miesięcznie (dzięki!)
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Kiedy przy świątecznym stole ten wujek, co przyjechał z ...

2026-04-03T08:04:40Z

Kiedy przy świątecznym stole ten wujek, co przyjechał z Warszawy, uroczyście oświadczy, że "stan AGI już się zbliża" albo po prostu będzie chciał pokazać Wam swój startup, polegający na żądaniach i odpowiedziach z API OpenAI, to zamiast się denerwować, spokojnie westchnijcie, przyjmijcie świat takim, jaki jest, pozwólcie mu błądzić. Być może w ogóle nie potrzebujemy gorliwości w oporze.

Jacek był niedawno w podkaście i powiedział coś fajnego: że to my w środku, nasze człowieczeństwo, odwołanie do doświadczeń może być pierwszym filtrem przeciwko hajpowi. My wiemy już, albo bardzo mocno przewidujemy, że nasz wujek się myli, jego biznes się skończy, kiedy cena tokenów wzrośnie, nie zadamy mu też pytania, po co mielibyśmy płacić za jego aplikację, skoro (podobno) możemy sobie sami wywajbingkodować coś podobnego. Zamiast mówić, oponować, stawać okoniem, dajmy mu szansę przekonać się osobiście.

Nie wiem też, czy wchodzenie w dyskusję o AGI albo "emocjach ChatGPT" nie jest przypadkiem dodawaniem wiarygodności tym teoriom.

Słuchając podkastu możecie streścić sobie przed świętami meta-trendy AI takie jak socjologia oczekiwań, kreowanie czasu przyszłego dokonanego czy "paradoks miliarderów" - równoczesne ostrzeganie przed zagładą spowodowaną AI przy jednoczesnym pompowaniu finansowania na te narzędzia. Tym wszystkim możecie podzielić się z rodziną, ale może nie ma sensu.
Link w komentarzu. Polecamy się na Patronite. Nowe notki już wkrótce.

HYPE AI: Kto naprawdę zarabia na straszeniu sztuczną inteligencją?
https://www.youtube.com/watch?v=pe39R2eQAiE

Polecamy się na Patronite
https://patronite.pl/humanistyka.dev

Digitalizacja może łączyć ludzi. A sztuczna inteligencja? W ...

2026-03-31T11:58:59Z

Digitalizacja może łączyć ludzi. A sztuczna inteligencja?

W świecie cyfrowym, zdominowanym przez komercyjne platformy i wyścig globalnych modeli AI, inicjatywy digitalizacji lokalnego dziedzictwa udowadniają, że technologia wciąż może wzmacniać wspólnotowość. Inwestycje w cyfrową infrastrukturę mogą uwzględniać społeczny potencjał oddolnej digitalizacji, czego ciekawym przykładem jest projekt Aldea0 z Asturii.

https://blog.humanistyka.dev/2025/11/digitalizacja-moze-laczyc-ludzi-a-sztuczna-inteligencja

#ai #digitalizacja #archiwa

"Luddyści to byli ludzie biznesu, w głównej mierze ...

2026-03-30T14:31:56Z

"Luddyści to byli ludzie biznesu, w głównej mierze rzemieślnicy, którzy sami korzystali z wynalazków i usprawnień, by wykonywać swoją pracę sprawniej i bardziej opłacalnie. Nie bali się maszyn, bo dobrze je znali, może nawet lepiej niż ktokolwiek inny. I pewnie by nie protestowali, gdyby któregoś dnia sprawna maszyneria przejęła wszystkie ich obowiązki, a oni mieliby furę wolnego czasu [...] Problem polegał na tym, że te nowe maszyny, te jeszcze nowsze, jak mechaniczne krosno czy napędzane silnikiem parowym strzyżarki, nie należały do nich".

Maciej Jakubowiak omawia książkę "Krew w maszynie. Luddyści i pierwszy bunt przeciwko technologicznym gigantom" (2025)
https://www.dwutygodnik.com/artykul/12388-cala-wstecz.html

#humdev

"[...] każda ludzka komórka zawiera jądro o średnicy ...

2026-02-28T13:13:03Z

"[...] każda ludzka komórka zawiera jądro o średnicy około 0,00001 m. Gdyby jednak rozciągnąć rezydujące w nim DNA, osiągnęłoby długość dwóch metrów. Inaczej mówiąc, gdyby połączyć DNA ze wszystkich naszych komórek, jego sumaryczna długość sięgnęłaby trudnej do wyobrażenia wartości 100 bln metrów. W roku 2014 naukowcy wyliczyli, że teoretycznie można by zgromadzić 455 eksabajtów (trylionów bajtów) w jednym tylko gramie DNA. Jest to milion razy większa gęstość upakowania informacji niż w tradycyjnych twardych dyskach". (2019)

https://www.projektpulsar.pl/technologia/2139470,1,wszystkie-informacje-swiata-mozna-by-zmiescic-w-jednym-kurzym-jaju.read